Op 29 september 2025, tijdens de 60e zitting van de VN-Mensenrechtenraad in Genève, kwamen internationale figuren, parlementariërs en mensenrechtenactivisten bijeen om de verslechterende mensenrechtensituatie in Iran te bespreken. De conferentie, vergezeld van een manifestatie en tentoonstelling op de Place des Nations, benadrukte de groeiende afhankelijkheid van het geestelijke regime van executies en repressie om de macht te behouden.
Internationale stemmen roepen op tot verantwoording
Sprekers zoals Jean-François Fattorini, Ingrid Betancourt, Tahar Boumedra, de Zwitserse parlementariërs Laurence Fehlmann Rielle en Nicolas Walder en anderen benadrukten dat internationale aandacht voor het nucleaire programma van Teheran de aanhoudende mensenrechtencatastrofe niet mag overschaduwen.
Ze benadrukten dat executies nu niet alleen gewone burgers, maar ook politieke gevangenen, vrouwen en minderheden treffen. Verschillende sprekers drongen er bij de VN op aan om universele jurisdictie in te roepen om Iraanse functionarissen verantwoordelijk te houden voor eerdere en huidige wreedheden.
Ingrid Betancourt, Tahar Boumedra en de Zwitserse parlementsleden Laurence Fehlmann Rielle en Nicolas Walder spraken op de conferentie in Genève.
Recordaantal executies
Deelnemers aan de conferentie noemden alarmerende statistieken: tussen maart en september 2025 alleen al werden 855 executies uitgevoerd, waaronder 29 vrouwen en 5 minderjarigen. Openbare ophangingen werden gemeld als middel om angst onder de bevolking te zaaien. De Zwitserse parlementariërs veroordeelden deze misstanden .
Tahar Boumedra beschreef het gebrek aan eerlijke processen, waarbij doodstraffen vaak binnen enkele minuten werden uitgesproken, terwijl Jean-François Fattorini waarschuwde dat systematische genderdiscriminatie in Iran het niveau van genderapartheid heeft bereikt. Rapporten over vernietigde massagraven van slachtoffers uit de jaren 1980 benadrukten verder de poging van het regime om bewijsmateriaal van misdaden tegen de menselijkheid uit te wissen.
Verzet en mondiale solidariteit
Buiten de VN verzamelden overlevenden van eerdere opstanden en supporters van het Iraanse verzet zich uit solidariteit. Demonstranten herhaalden de oproepen die binnen de VN-hallen werden gedaan: nee tegen executies, nee tegen toenadering tot Teheran, en ja tegen regimeverandering door het Iraanse volk en hun georganiseerde verzet.
De gecombineerde conferentie en manifestatie stuurden een krachtig signaal dat de wereldwijde solidariteit met het Iraanse verzet groeit. Toch, zoals de sprekers benadrukten, moet solidariteit nu worden omgezet in concrete internationale maatregelen: onderzoek naar eerdere massamoorden, stopzetting van huidige executies, en steun voor de strijd van het Iraanse volk voor democratie, gelijkheid en vrijheid.
Fragmenten uit de toespraken van de sprekers tijdens de Mensenrechtenvergadering in Genève
Jean Franco Fattorini, Vertegenwoordiger van Merap bij de Verenigde Naties:
De realiteit is dat, hoewel de Islamitische Republiek Iran de afgelopen maanden door haar nucleaire programma in het middelpunt van de internationale media-aandacht heeft gestaan, we de voortdurende schending van de mensenrechten en de fundamentele vrijheden van het Iraanse volk niet mogen vergeten.
Drie jaar na de dood van Mahsa Amini in politiehechtenis is de onderdrukking van vrouwen in Iran zodanig toegenomen dat er nu meer dan ooit wordt gesproken over genderapartheid in het land.
De onafhankelijke internationale onderzoekscommissie van de Verenigde Naties over Iran heeft eerder benadrukt dat de doodstraf en andere strafrechtelijke bepalingen worden gebruikt als instrumenten om de Iraanse bevolking te intimideren en protest en vrije meningsuiting te onderdrukken.
De deskundigen van deze commissie verklaarden dat het patroon van doodvonnissen tegen vrouwelijke activisten, waaronder vrouwen die behoren tot etnische en religieuze minderheden in Iran en die zijn berecht op beschuldigingen in verband met nationale veiligheid, zeer zorgwekkend is.
Iran heeft in 2024 ongeveer duizend mensen geëxecuteerd en heeft ook dit jaar al meer dan duizend executies uitgevoerd.
De voortdurende mensenrechtenschendingen mogen ons er echter niet van weerhouden de misdaden uit het verleden te herinneren — vooral de bloedbaden die opzettelijk en gecoördineerd werden uitgevoerd, inclusief het bevel, de planning en uitvoering van misdaden tegen de menselijkheid en genocide tegen de eigen burgers.
De speciale rapporteur benadrukte ook dat, ondanks overvloedig en onweerlegbaar bewijs, de personen die verantwoordelijk zijn voor ernstige misdaden en ernstige schendingen van de mensenrechten en het internationale recht, nog steeds aan de macht zijn en het land onder controle houden.
De speciale rapporteur riep de internationale gemeenschap op de Iraanse autoriteiten te verplichten de volledige waarheid te onthullen over de grootschalige gedwongen verdwijningen, buitengerechtelijke, willekeurige en collectieve executies, en de genocidale misdaden van de jaren 1980 – met name in de jaren 1982, 1983 en 1988 – en overeenkomstig het internationaal recht compensatie en passende rechtsmiddelen te bieden aan de overlevenden en aan de families van de slachtoffers van marteling, executie en gedwongen verdwijning.
Taher Boumedra , Directeur van het Justice Foundation voor Slachtoffers van het Bloedbad van 1988:
Het Iraanse regime heeft sinds het aantreden aan de macht de doodstraf gebruikt als instrument om elke tegenstander te onderdrukken.
Wij zijn het er allemaal over eens dat alleen lid zijn van de oppositie geen misdrijf is. Maar in Iran staat lidmaatschap van de oppositie gelijk aan de doodstraf.
Ik vraag de speciale rapporteur om bijzondere aandacht te besteden aan hoe individuen worden vervolgd, hoe ze worden gearresteerd, hoe ze worden vastgehouden en hoe de wettelijke waarborgen, zoals vastgelegd in resoluties van de Algemene Vergadering van de Verenigde Naties en in vele verdragen waarbij Iran partij is (zoals het Internationaal Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten), worden geschonden………
Een van de belangrijkste waarborgen is het recht op onschuld. Toch wijzen de rapporten van alle speciale rapporteurs sinds Asma Jahangir, gevolgd door Javaid Rehman, en nu ook mevrouw Sato, erop dat in Iran het principe van onschuld in feite is omgedraaid in een verondersteld schuldprincipe.
Dat wil zeggen dat de gedetineerden hun onschuld moeten bewijzen, terwijl ze geen toegang hebben tot een advocaat en geen tijd krijgen om hun verdediging voor te bereiden. Dit maakt de uitvoering van de doodstraf feitelijk tot buitengerechtelijke executies.
Het proces van het uitvaardigen van doodvonnissen in Iran is zeer oppervlakkig en gehaast. Soms wordt iemand slechts drie, vier of vijf minuten berecht. Vooral tijdens het bloedbad van 1988 werden mensen slechts twee tot drie minuten voor de “Death Commission” geroepen.
Daarom is de doodstraf in Iran niet alleen niet afschrikwekkend, maar versterkt zij juist het verzet tegen een regime dat zich met geweld aan het volk oplegt.
Ingrid Betancourt , Voormalig presidentskandidaat van Colombia:
Sinds Pezeshkian, de zogenaamd gematigde president, aan de macht is gekomen, zijn er bijna tweeduizend mensen geëxecuteerd, en waarschijnlijk ligt het werkelijke aantal zelfs nog hoger……..
Elke executie betekent het wegnemen van een leven, het verwoesten van een gezin en een doelbewuste daad om angst te zaaien en elke vorm van protest het zwijgen op te leggen.
Het doel van het regime is volkomen duidelijk: angst en terreur verspreiden onder het volk, de geest van vrijheidslievenden breken, protesten voorkomen en iedereen elimineren die de moed heeft het gezag uit te dagen.
Daarom verklaar ik met urgentie dat de toenemende golf van executies in Iran bovenaan de agenda van de Hoge Commissaris voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties, de heer Volker Türk, moet staan. Het leven van degenen die op het punt staan geëxecuteerd te worden, moet onmiddellijk worden beschermd.
Toch hebben de mensenrechtenmechanismen van de Verenigde Naties vaak gezwegen over het lijden van deze slachtoffers — hetzij om politieke redenen, onder druk van Teheran of om andere factoren. Deze stilte is onaanvaardbaar.
Wij roepen de heer Volker Türk op om onmiddellijk actie te ondernemen om het massale bloedvergieten te stoppen, en wij vragen mevrouw Mai Sato, de speciale rapporteur voor mensenrechten in Iran, om deze stilte te doorbreken en haar mandaat met vastberadenheid en onpartijdigheid uit te voeren.
Zij moet zich laten inspireren door haar voorganger, die na zes jaar persoonlijk onderzoek concludeerde dat de massamoord op politieke gevangenen in 1988 in Iran een daad van genocide was.
Vandaag beschouwen Iraanse functionarissen en door de staat gecontroleerde media het bloedbad van 1988 openlijk als een positieve en succesvolle ervaring, en zij roepen op tot een herhaling daarvan. Dat is een huiveringwekkende verklaring van de criminele intenties van het regime.
Daarom roep ik de lidstaten van deze raad op een resolutie voor te stellen die een internationaal onderzoek eist naar de lopende executies in Iran en naar het bloedbad van 1988.
Korte reportage van de fototentoonstelling en bijeenkomst voor het VN-gebouw in Genève
De bijeenkomst, gehouden voor het Palais des Nations, was een aangrijpende herinnering aan de menselijke tol van het toenemende gebruik van de doodstraf door het Iraanse regime. Met foto’s, bloemen en borden wilden de deelnemers ervoor zorgen dat de stemmen van de slachtoffers en hun families het hart van het internationale systeem bereikten.
Een sit-in van stilte en verzet
De sit-in begon in de ochtend, toen deelnemers zich in stilte verzamelden met grote borden waarop teksten stonden als “Stop Executions in Iran” en “Save Political Prisoners.” De stilte was geen afwezigheid van geluid, maar een krachtige vorm van verzet — beladen met de stemmen van talloze mensen die door executie tot zwijgen zijn gebracht.
Daarna gingen de deelnemers op de grond zitten in een kring van solidariteit. “Deze sit-in is onze manier om te tonen dat we niet zullen zwijgen terwijl er elke dag mensenlevens worden genomen,” zei een van de organisatoren. “De wereld moet deze oproep horen.”
Een muur van bloemen voor de geëxecuteerden
Een van de meest ontroerende onderdelen van het evenement was de symbolische “Muur van Herinnering.” De organisatoren bouwden een lange, tijdelijke wand waarop foto’s van geëxecuteerde gevangenen werden getoond. Naast elke foto legden deelnemers witte bloemen, waardoor de muur veranderde in een levend monument — een tastbare oproep tot gerechtigheid in plaats van abstracte statistieken.
Tentoonstelling van gezichten en verhalen
Naast de sit-in organiseerden de initiatiefnemers een indrukwekkende tentoonstelling die het plein veranderde in een openluchtgalerij van herinnering. Grote panelen toonden portretten van geëxecuteerden, samen met hun namen, leeftijden en korte verhalen over hun leven.
“Dit zijn geen cijfers,” fluisterde een aanwezige. “Dit zijn levens, en we moeten hen met ons meedragen.” De tentoonstelling was een krachtig getuigenis van veerkracht en moed, en een herinnering dat achter elke statistiek een menselijk leven, een rouwende familie en een gestolen toekomst schuilgaan.
Boodschappen aan de Verenigde Naties
Gedurende de dag richtten de demonstranten hun boodschap duidelijk tot de Verenigde Naties.
Een woordvoerder van de sit-in las een verklaring voor waarin de Mensenrechtenraad werd opgeroepen om:
- Onmiddellijk een moratorium op executies in Iran in te stellen;
- Sterkere verantwoordingsmechanismen te creëren voor degenen die verantwoordelijk zijn;
- Ervoor te zorgen dat de stemmen van de families van de slachtoffers op internationaal niveau worden gehoord.
In de verklaring stond: “De VN kan niet zwijgen. Elke dag van stilzwijgen kost levens. Wij zijn hier om de Raad te herinneren aan haar plicht om mensenrechten te beschermen — niet alleen met woorden, maar met daden.”
Internationale solidariteit
De sit-in en tentoonstelling kregen steun van uiteenlopende groepen: Iraanse ballingen, mensenrechten-NGO’s en toevallige voorbijgangers. De internationale aanwezigheid gaf de bijeenkomst extra kracht.
Menselijke gezichten achter de statistieken
Wat de sit-in bijzonder krachtig maakte, was de menselijke dimensie. Het evenement vertelde verhalen van jonge demonstranten, vrouwen die met de galg werden bedreigd omdat ze discriminerende regels trotseerden, en etnische en religieuze minderheden die onevenredig vaak worden getroffen door de doodstraf. Deze verhalen gaven de sit-in een diepere betekenis ، niet enkel een politieke demonstratie, maar een collectieve daad van rouw en herinnering.
Een oproep tot dringende actie
Aan het einde van de dag herhaalden de organisatoren hun dringende oproep aan de VN en de internationale gemeenschap: handel nu om de executies te stoppen. De sit-in eindigde met deelnemers die kaarsen vasthielden — een symbool van zowel rouw als verzet. “Onze boodschap is eenvoudig,” zei een activist. “Stop de executies. Red levens. Sta aan de kant van het Iraanse volk. Elke dag telt.”
Een blijvende indruk
Tegen het einde van het evenement was de Muur van Herinnering bedekt met bloemen, stonden bezoekers rondom de tentoonstellingspanelen, en weerklonk de kreet “Stop Executions in Iran” over Genève.
De sit-in was meer dan een protest. Het was een menselijke roep om waardigheid, gerechtigheid en leven zelf. Een herinnering dat achter elke statistiek een verhaal schuilgaat, en achter elke executie een oproep aan de wereld om te handelen.
Toen de nacht viel, bleven de bloemen achter، stil, kwetsbaar, maar standvastig — net als de hoop op een toekomst waarin het menselijk leven wordt beschermd in plaats van vernietigd.
Sluit je aan bij de strijd om executies in Iran te beëindigen
De sit-in was meer dan een protest; het was een menselijke roep om waardigheid, gerechtigheid en leven. Het was een krachtige daad van internationale solidariteit, gedragen door mensen uit verschillende landen die samen stonden tegen de wreedheid van executies.
Door ons werk te steunen, help je de stemmen te versterken van degenen die tot zwijgen zijn gebracht en werk je mee aan een wereld waarin gerechtigheid zegeviert. Samen kunnen we de cyclus van geweld doorbreken en levens redden.
