De waarschuwing: er dreigt een nieuwe crisis rond massale executies in Iran.
Meer dan 300 prominente wereldleiders – waaronder Nobelprijswinnaars, voormalige VN-deskundigen, rechters en politieke leiders uit meer dan 60 landen – hebben een dringende waarschuwing afgegeven aan de Verenigde Naties: onderneem onmiddellijk actie om een herhaling van de massale executies in Iran in 1988 te voorkomen.
Dit komt te midden van alarmerende ontwikkelingen: hernieuwde executies, een toename van opruiende staatspropaganda en de gedwongen verhuizing van politieke gevangenen onder verdachte en bedreigende omstandigheden.
Alarmerende parallellen: gedwongen overplaatsingen, doodsbedreigingen en staatspropaganda
Mensenrechtenexperts luiden de alarmbel na de plotselinge overplaatsing van politiek gevangene Sa’id Masouri, die sinds 2000 vastzit, naar een onbekende of risicovolle locatie. Deze tactiek lijkt sterk op de praktijken die in 1988 werden toegepast voorafgaand aan executies, toen duizenden mensen in het geheim werden overgebracht voordat ze zonder proces werden geëxecuteerd.
Masouri heeft in een recente brief vanuit de gevangenis al gewaarschuwd voor dergelijke dreigingen. Zijn zaak wordt, samen met andere zaken, gezien als een mogelijk signaal voor aanstaande buitengerechtelijke executies of strenge isolatiemaatregelen.
Ondertussen hebben de Iraanse staatsmedia het bloedbad van 1988 openlijk verheerlijkt. Op 7 juli publiceerde het aan de IRGC gelieerde persbureau Fars News Agency een hoofdartikel waarin de executies van 30.000 politieke gevangenen werden geprezen als een “succesvolle historische ervaring” en waarin expliciet werd opgeroepen om dit te herhalen.
1988: Een blauwdruk voor gruweldaden
In 1988 richtten de Iraanse autoriteiten in het hele land geheime ‘doodscommissies’ op. Na korte, besloten ondervragingen werden duizenden politieke gevangenen geëxecuteerd en begraven in massagraven. De families hebben nooit de waarheid vernomen. De belangrijkste daders van deze misdaden – waaronder Ebrahim Raisi en Mostafa Pourmohammadi – zijn nog steeds aan de macht en genieten volledige straffeloosheid.
Een vierpuntenplan voor wereldwijde actie
De coalitie van deskundigen roept de VN en de internationale gemeenschap op om nu actie te ondernemen met de volgende stappen:
- Start een onafhankelijk VN-onderzoek
Onderzoek zowel het bloedbad van 1988 als de recente golf van executies. - Breng een openbare veroordeling uit
VN-Hoge Commissaris Volker Türk en speciaal rapporteur dr. Mai Sato moeten het aanzetten tot massaal geweld door Iran publiekelijk veroordelen. - Verwijs naar 1988 en 2025 in de VN-resolutie over Iran
Zorg ervoor dat zowel historische als huidige wreedheden worden genoemd en aan de orde worden gesteld in officiële VN-documenten. - Leg gerichte sancties op
Leg reisverboden, bevriezing van tegoeden en diplomatieke druk op aan personen die betrokken zijn bij mensenrechtenschendingen.
Waarom dit moment om actie vraagt
Met meer dan 1.500 gemelde executies in 2025, voortdurende overplaatsingen van politieke gevangenen en door de staat gesanctioneerde aanzetting tot massamoord, is het risico van een nieuwe grootschalige gruweldaad reëel en dreigend. De internationale gemeenschap kan deze waarschuwingssignalen niet negeren.
Het bloedbad van 1988 blijft een van de donkerste politieke misdaden van de 20e eeuw. De architecten ervan zijn nooit ter verantwoording geroepen. Nu dreigt de geschiedenis zich te herhalen – tenzij de wereld in actie komt.
Onze belofte: waarschuwingen omzetten in actie
Op dit kritieke moment bevindt SMV zich in een unieke positie om te reageren.
Als vertrouwde internationale mensenrechtenorganisatie hebben we al tien jaar ervaring met:
- Het documenteren van misdaden tegen de menselijkheid
- Het ondersteunen van overlevenden en families
- Het opbouwen van rechtszaken voor universele jurisdictie
- Het stimuleren van wereldwijde belangenbehartiging bij de VN en daarbuiten
